API
API, iki yazılımın birbirinden veri isteyip yanıt alabilmesini sağlayan ortak kurallar ve uç noktalar bütünüdür; sistemler arası veri akışının temelidir.
API, bir yazılımın başka bir yazılımla konuşma biçimidir. Bir restoranda garsonun mutfakla masa arasındaki rolünü düşünün: siz sipariş verirsiniz, garson mutfağa iletir ve yemeği getirir. API de bir sistemin isteğini diğerine taşır, cevabı geri getirir. İstek ve cevabın nasıl yazılacağı önceden tanımlıdır, bu yüzden iki yazılım birbirinin iç yapısını bilmeden anlaşabilir.
Mağaza tarafında API'nin işi çoğu zaman veri taşımaktır. Sipariş bilgisini mağaza altyapısından çekmek, müşteri kaydını bir CRM'e yazmak ya da kargo durumunu sormak hep API çağrısıyla yapılır. Çağrının izni, kapsamı ve sınırları API'yi sunan tarafça belirlenir. Bu yüzden aynı API'yi kimin, hangi veriye, hangi sıklıkla erişerek kullanabileceği genelde önceden tanımlıdır.
Neden Önemli?
- Farklı araçlar aynı veriyi paylaşır. Sipariş bir yerde girilir, diğer yerlerde otomatik görünür.
- Elle yapılan aktarımlar azalır; bu da gecikmeyi ve yanlış girilen bilgiyi azaltır.
- İşletmeye özel bir ihtiyaç hazır bir ekranda yoksa API üzerinden kurulan bağlantıyla çözülebilir.
Nasıl İşler?
- İstek hazırlanırVeriyi isteyen yazılım, hangi bilgiyi ya da hangi işlemi istediğini API'nin tarif ettiği biçimde yazar. Örneğin bir siparişin durumunu sorar.
- Kimlik doğrulanırİstek, çoğunlukla bir anahtar ya da yetki bilgisiyle gönderilir. API bunun kime ait olduğuna ve neye izni olduğuna bakar.
- API işi yaparİstek geçerliyse API ilgili sisteme gider, veriyi alır ya da işlemi gerçekleştirir.
- Cevap dönerSonuç, yazılımların okuyabileceği düzenli bir biçimde, çoğunlukla JSON olarak geri gelir. Hata varsa nedenini anlatan bir kod döner.
- Sınırlar izlenirAPI'ler belirli sürede kaç istek yapılabileceğini sınırlar. Sınır aşılırsa istekler bir süre reddedilir.
Örnek
Liva Butik'te Burak Demir her sabah önceki günün siparişlerini bir tabloya elle yazmaktan yorulur. Mağaza altyapısının API'si üzerinden siparişleri çeken küçük bir bağlantı kurdurur. Artık Elif Arslan'ın beşinci siparişi, Mert K.'nin #1042 numaralı ₺1.240'lık siparişi ve diğerleri tabloya kendiliğinden düşer. Selin Kaya aynı tablodan hangi ürünün çok satıldığına bakar ve haftalık stok planını ona göre yapar. Bir hafta sonra Burak bağlantının kaç istek yaptığına da bakar, çünkü mağaza altyapısı belirli sayıdan sonra isteği geçici olarak durdurmaktadır.
Neyle Karıştırılmamalı?
API, kullanıcının gördüğü bir ekran ya da uygulama değildir; yazılımların kendi aralarında kullandığı bir yoldur. [Webhook](/glossary/webhook) ile de aynı şey değildir: API'de veriyi siz istersiniz, webhook'ta olay olunca veri size gelir. API'nin var olması da herkesin onu kullanabileceği anlamına gelmez; erişim için çoğu zaman izin ve anahtar gerekir.
Creato'da
Creato'da API, kanal bağlantılarında ve özel çözümlerde karşınıza çıkar.
- n8n ve ManyChat gibi araçlar gelen kutusuna API kanalıyla bağlanır.
- Creato, WhatsApp için Meta'nın resmî WhatsApp Business API'sini kullanır.
- Özel çözümlerde e-ticaret, CRM, ERP ve üçüncü parti servisler arasında API ve veri akışı kurulur.
- AI çalışana webhook ve API ile işletmeye özel araçlar bağlanır.
- Programatik erişim ya da API erişimi için Creato ekibine başvurulur.
Sık Sorulan Sorular
API kullanmak için kod yazmam gerekir mi?
Doğrudan kullanıyorsanız evet, çoğu zaman gerekir. Ama bir araç sizin yerinize API çağrısı yapabilir; ürün bağlantıları genellikle böyle çalışır ve siz yalnızca bir ayarı açarsınız. Kod yazmak yerine, hangi verinin hangi sisteme gitmesini istediğinizi açıkça yazmak çoğu zaman yeterli ilk adımdır.
API anahtarı nedir, paylaşabilir miyim?
API anahtarı, isteği kimin yaptığını belirten gizli bir koddur; şifre gibi saklanmalıdır. Başkasına verirseniz o kişi sizin adınıza işlem yapabilir. Anahtarı e-postayla ya da herkese açık bir yerde paylaşmayın, ekipte yalnız gerekenlere verin ve şüphe halinde yenisini üretin. Yalnızca okuma izni yetiyorsa anahtarı o izinle sınırlı tutun.
API ile entegrasyon aynı şey mi?
Hayır. API bir yazılımın sunduğu kapıdır; entegrasyon ise iki yazılımı o kapılar üzerinden birbirine bağlayan çalışan kurulumdur. Bir otomasyon genellikle entegrasyonu kullanır, entegrasyon da API'yi. Sorun çıktığında hatanın kapıda mı, bağlantıda mı olduğuna bakmak süreyi kısaltır. Bu ayrım, işi bir yazılımcıya ya da hizmet sağlayıcıya anlatırken de işe yarar.